petak, 23. februar 2024.

RTV Brus

Brusko selo – zalog za budućnost 06: Zanimanja seoskog stanovništva

 Najnovije vesti
Brusko selo – zalog za budućnost 06: Zanimanja seoskog stanovništva
04. oktobra
16:05 2019

„…A sela su opstajala zahvaljujući onima koji su ostajali da žive u njima, rađali se, podizali decu, orali i kopali, plaćali poreze, ratne i druge dažbine, trpeli ćudi prirode i uvek se nadali boljem sutra…“*

Zanimanja ljudi potkopaoničkog kraja zavisio je, pored prirodnih uslova, velikim delom od istorijskih prilika a domaći život iziskivao je snalažljivost i raznovrsnost umeća i sposobnosti.

Po nastanjivanju na ovom području, prvo zanimanje ljudi kojim su obezbeđivali svoju egzistenciju bilo je rudarstvo, čemu je pogodovalo bogastvo ruda i plemenitih metala srebra, zlata, olova i bakra.

Kako navodi etnolog Mirjana Ivezić Gašić u radu „Etnološka istraživanja Brusa i okoline“, pored rudarstva, čiji tragovi datiraju još iz vremena rimskih naseobina, stanovništvo se u najvećoj meri bavilo zemljoradnjom i stočarstvom. U nižim i plodnijim predelima i rečnim dolinama bila je zastupljena zemljoradnja, dok su se meštani visokih oblasti, bogatih pašnjacima i livadama, bavili stočarstvom. Mnoga privremena staništa stočara na padinama Kopaonika – bačije – svedoče o posebnom načinu života sa stočarskim kretanjima, a poznato je da se leti na zelenim površinama napasalo nekoliko desetina hiljada grla stoke.

Nekada se na njivama i livadama radilo ručno i oralo plugom koji su vukli konji. Žito se kosilo ručno, a potom stavljalo u snopove i vršilo konjima, kojima su se, u zimskom periodu, dobavljala i drva. Gotovo svako domaćinstvo imalo je utvrđenu podelu rada jer je svaka porodica proizvodila gotovo sve što je bilo neophodno za život. Pored zemljoradnje i stočarstva, bilo je razvijeno i govedarstvo, svinjarstvo, konjarstvo i živinarstvo.

Bogatstvo rečnih tokova i gustih prostranih šuma usmerilo je stanovnike ovog podneblja na lov i ribolov, dok su se pčelarstvom bavili malobrojni, a proizvodili su i livadski, bagremov i med od borovih iglica, što se kao tradicija održalo i danas.

Brdsko-planinski predeli na obroncima Kopaonika uslovili su razvoj voćarstva, posebno malina, kupina, šljiva, grožđa, jabuka, višanja i jagoda. I danas se u bruskoj opštini poljoprivredom bavi blizu preko deset hiljada ljudi u porodičnim gazdinstvima. U najvećem broju zemljoradnici i poljoprivrednici poseduju oranice i bašte, a najčešće gaje kukuruz za zrno i krompir.

Iz perioda srednjeg veka bilo je vrlo razvijeno i zanatstvo – kovači, potkivači, grnčari, vodeničari, klesari i krojači bili su nosioci seoskih domaćinstava i značajni stvaraoci kulture življenja. Pojedini zanati, zasnovani na starom iskustvu staroslovenske kulture, bili su važna privredna grana starih naselja. Tradicija zanatstva prenosila se sa roditelja na decu, sa majstora na šegrte. Seoske zanatlije nisu napuštale svoja domaćinstva i, uporedo sa stočarstvom i zemljoradnjom, radili su i seoske zanate. Danas su zanati simbol materijalne kulturne baštine i svedočanstvo jednog vremena kada je selo predstavljalo čvrstu duhovnu zajednicu.

Pored poljoprivrednih delatnosti, sela su imala i svoje trgovce, sveštenike, učitelje i starešine koji su, zajedno sa vrednim poljoprivrednicima i zanatlijama, doprinosili društvenom i duhovnom razvoju. U takvom sadejstvu bujao je seoski život, oslanjajući se, kako na svoja priroda, tako i ljudska bogatstva.

*Aranđel C. Jeličić „Bruski tragovi prošlosti i sadašnjosti“

Iz iste rubrike