MOSTOVI KULTURE – OČUVANJE KULTURNOG NASLEĐA OPŠTINE BRUS
Spomen ploča na zgradi OŠ “Jovan Jovanović Zmaj”
U čast heroja 53. graničnog bataljona
U čast heroja 53. graničnog bataljona, koji su na granici sa Albanijom 1999. godine dali živote braneći otadžbinu, na zgradi Osnovne škole ,,Jovan Jovanović Zmaj” u Brusu, 17. avgusta 1922. godine, otkrivena je i osveštana spomen ploča, u prisustvu ratnih veterana, predstavnika Vojske Srbije, lokalne samouprave, bruskog sveštenstva i velikog broja građana.
Spomen obeležje su otkrili ratni komandant bataljona, pukovnik Veselin Šljivančanin i tadašnja predsednica opštine Brus Valentina Milosavljević.
Posle potpisivanja Kumanovskog sporazuma, 9. juna, kojim je okončano, 78 dana dugo NATO bombardovanje tadašnje SR Jugoslavije, pripadnici 53. graničnog bataljona stigli su u brusku osnovnu školu.
Na ovom mestu, 16. juna 1999. godine, u ranim jutarnjim satima, posle krvavih borbi u reonu Karaule Košare, na granici sa Albanijom, herojski 53. granični bataljon po prvi put se postrojio bez 16 svojih pripadnika, koji su živote dali u odbrani otadžbine.
Spomen ploča 53. graničnom bataljonu, čuvar sećanja na pale borce, postavljena je na inicijativu Udruženja veterana 53. graničnog bataljona Vojske Savezne republike Jugoslavije.
Čuvajući sećanje na pomenute događaje, preživele i pale borce, spomen ploču podižu građani opštine Brus.
Dan otkrivanja spomen ploče istorijski je dan za brusku varošicu, reči su nekadašnjeg komandanta 53. graničnog bataljona i predsednika Udruženja veterana bataljona, pukovnika Duška Šljivančanina:
,,Ovo je mesto velikih stradanja u bunama, ustancima i svetskim ratovima, mesto gorštaka sa urođenim genom vojnika, rodoljuba, domaćina, vernika i časnih Srba. Tog 16. juna po prvi put u istoriji postrojio se herojski 53. bataljon van svoje zone odgovornosti, bez svojih 16 pripadnika, najboljih među najboljima. Bataljon koji je obezbeđivao i branio najteži i najsuroviji deo naše granice prema Albaniji. Naši heroji su primili prvi i najteži udar brojčano nedmoćnijeg agresora, naneli mu gubitke, zaustavili ga na državnoj granici i stvorili uslove za dovođenje snaga u odbrani državne teritorije“, dodao je pukovnik Šljivančanin.
Oficiri, podoficiri i vojnici koji su poginuli 1999. braneći svoju otadžbinu su:
potporučnik Predrag Leovac, vodnik Ivan Vasojević, vojnici Darko Bjelobrk, Ivan Bogosavljević, Predrag Bogosavljević, Milenko Božić, Radiša Ilić, Dragan Milićević, Slaviša Micić, Dejan Misirlić, Simo Popović, Miroslav Stojanović, Boban Ilić, Boban Milenković, Slavko Krunić i vodnik Prve klase Predrag Milanović.
Ploča ispred ulaza u školu ima dvojaku funkciju – sa jedne strane, podsećaće na heroje sa Košara a sa druge, deci će biti vaspitač svakog dana koji će ih učiti patriotizmu i herojstvu.
Bila je to herojska jedinica
Bitka za Košare zvanično je završena 14. juna 1999. godine, kada se Vojska Jugoslavije na osnovu Kumanovskog sporazuma potpisanog 9. juna, povukla sa Kosova.
U bici na Košarama pripadnici Vojske SR Jugoslavije 67 dana branili su državnu granicu i sprečavali kopnenu invaziju OVK iz Albanije na teritoriju Srbije. Borbe su trajale do 14. juna kada je po potpisanom Kumanovskom sporazumu započeto povlačenje jedinica Vojske Jugoslavije iz pokrajine.
U bici je poginulo 108 pripadnika Vojske Jugoslavije.
Prvi i najteži udar na Veliki petak, 9. aprila 1999. primili su vojnici sa karaule Košare iz sastava 2. granične čete 53. graničnog bataljona. Najteži i najkrvaviji dani za pripadnike 53. graničnog bataljona, bili su oni najsvetiji – 11. april, kada je te godine proslavljan Vaskrs i 6. maj – Đurđevdan.
Pukovnik Duško Šljivančanin ne zaboravlja slogan herojske 125. motorizovane brigade: “Pretke nismo osramotili, a pokolenja nas se neće stideti” kao i slogan herojske 549. motorizovane brigade: “Nema nazad, iza je Srbija”.
Krajem februara 2000. godine bataljon je otišao u istoriju.
