petak, 23. april 2021.

RTV Brus

Brusko selo – zalog za budućnost 24: Perspektive voćarstva

Brusko selo – zalog za budućnost 24: Perspektive voćarstva
11. decembra
15:21 2019

Nekada su se voćke gajile na okućnicama, baštama i pored puteva, i to su bile pretežno sorte sa izraženom otpornošću na prouzrokovače bolesti, štetočine i nepovoljne agroekološke uslove. Danas je voćarstvo unosna grana poljoprivrede u bruskom kraju. Plodovi voća se ne koriste samo za sopstvene potrebe domaćinstva, već su namenjeni i tržišnoj prodaji.

Voćarska proizvodnja ima dugu tradiciju na području opštine Brus. Većina stanovništva osnovala je porodična i poljoprivredna gazdinstva kako bi na taj način razvijala svoju proizvodnju i dalju preradu voća. Zasadi pod malinom prostiru se na 1318 ha, šljivom 1220 ha, kupina 355 ha, jabuke 294 ha, višnja 82 ha, grožđe 76 ha, kruška 37 ha, orah 32 ha, dunje 27 ha, lešnik 9 ha, borovnice 6 ha.

Opština je pomogla ovdašnjim investitorima, pa sada postoji oko 40 hladnjača koje otkupljuju voće, čime je znatno uvećan i broj uposlenih. Mnogim porodicama u bruskim selima bavljenje voćarstvom predstavlja jedini prihod pa pojedini domaćini pod zasadima imaju i više hektara obojenog voća.

U poslednjih petnaest godina sadnja malina i kupina postigla je ogroman uzlet. Uzgojem maline bavi se gotovo svako selo, na manjoj ili većoj površinom, nižoj ili višoj nadmorskoj visini, čitave porodice ili tek poneki pojedinci. Dragan Pršić iz Krive Reke uzgaja malinu na 4 hektara i to sorte vilamet, tulamin i miker. U blizini Begovog izvora, sa kojeg navodnjava svoje malinjake, ovaj poljoprivrednik može se pohvaliti dobrim prinosom.

Zatravljivanje međurednog prostora u zasadima voća i vinogradima, jedna je od najboljih mera održavanja kako zemljišta, tako i gajenih kultura, i to posebno u uslovima evidetnih klimatskih promena, ističe direktor Instituta za krmno bilje u Kruševcu, dr Zoran Lugić. To potvrđuje i niz pozitivnih uticaja, koji se odnose, između ostalog, pre svega, na kvalitet i sadržaj hranljivih materija u zemljištu, kao i sprečavanje erozivnih procesa na nagnutim terenima koji odlikuju geografski prostor opštine Brus.  U najvećem broju slučajeva, voćari za ozelenjavanje koriste niske biljne vrste, u zavisnosti od karakteristika zemljišta i njihovih potreba. To su takozvane dekorativne ili parkovske biljne vrste koje nemaju veliku biljnu masu, sporije rastu i laše su za održavanje.

Jabuka, kao jedna od vodećih i najzastupljenijih voćnih vrsta kod nas, svake godine ima standardno dobar i kvalitetan prinos, sa prosečnom cenom otkupa, a dobar deo biva izvezen na strana tržišta. Prosečan prinos po stablu kreće se od 50 do 80 kilograma, u zavisnosti od sorte. Uz primenu svih agrotehničkih mera, jabuka dobro podnosi i sušu.

Ako je poljoprivreda budućnost Srbije, onda su porodična gazdinstva osnov za poljoprivrednu proizvodnju, kao i za preradu hrane. Gazdinstvo Mitrović u Žarevu proizvodi organsku jabuku na oko 900 metara nadmorske visine. Poljoprivredno gazdinstvo Slobodanke Petrović iz sela Žiljci kod Brusa jabuku gaji na površini od oko tri hektara. U pitanju je gusta sadnja jabuke sa blizu 7000 stabala. Petrovići gaje ajdare, mucu, jonagold, greni smit… Prošlogodišnji prinos bio je oko 60 000 kilograma.

Proizvodnja u brdsko-planinskom području za poljoprivrednike predstavlja veliki izazov. Kulture koje dobro podnose sušu su i višnja, trešnja i šljiva, posebno sorta koja kasnije rađa. Stari vinogradi takođe dobro podnose tropski talas koji može zadesiti područje bruske opštine u najtoplijim mesecima, stoga se pokazalo neophodnim udruživanje proizvođača i izgradnja sistema za navodnjavanje. Potrebno je da poljoprivrednici imaju dobru informaciju kakvim zemljištem raspolažu i koja su im đubriva potrebna da bi postigli što bolje rezultate u smislu prinosa i da bi biljke bile što otpornije, kažu iz Poljoprivredne savetodavne i stručne službe Kruševac.

Blizina šume i šumskog voća kojih u kopaoničkom kraju i okruženju ima u izobilju je svakako prirodni resurs i nepresušan izvor hrane. Mnogi sakupljaju samoniklo šumsko voće i prerađuju u slatko i džem od borovnica, divljih kupina, divljih jagoda, šipurka, drenjina… Plodovi borovnice poreklom iz prirodnih nezagađenih staništa Kopaonika potvrđuju vrednost ovog samoniklog šumskog voća u pogledu lekovitih svojstava. Gazdinstvo Petrović iz Igroša ove godine proglašeno je apsolutnim pobednikom na Danima borovnice na Kopaoniku. Petrovići voće visokog kvaliteta koriste za proizvodnju sokova, džemova i slatka, pri čemu ne dodaju veštačke zaslađivače i aditive.

Među ciljevima u oblasti poljoprivrednih potencijala bruskog kraja je unapređivanje poljopivredne proizvodnje kao ekonomski održivog oblika preduzetništva na selu, očuvaju seoskih gazdinstava, smanjenje nezaposlenosti i migracija. U procesu poboljšanja uslova za uspešno bavljenje poljoprivredom od izuzetne važnosti je sređivanje atarskih puteva namenjenih radno (proizvodno) sposobnom aktivnom seoskom stanovništvu, mladima na selu, poljoprivednim gazdinstvima, seoskim mesnim zajednicama i udruženjima.

Usled tendencije odlaženja stanovništva sa sela, nekada lepo uređeni voćnjaci su raskrčeni, a preostali voćnjaci zapušteni su i oronuli. Na selu su ostali pretežno stari ljudi, a mladi, ako ih ima, ne pokazuju zainteresovanost za voćarstvo. Nekadašnji romantični seoski pejzaži, lepo uređene okućnice, voćnjaci na okućnicama i vinogradi razbacani po brdašcima zamenile su neretko “tužaljke” sa posečenim stablima voća i ostacima nekadašnjih kuća. Upravo iz tih razloga neophodno je potencirati obnovu i kontinuirano ulaganje u selo, njegova značajna geografska i kulturno-istorijska mesta, kao i vraćanje prvobitnog duha u seoske zajednice.

Iz iste rubrike