ponedeljak, 16. decembar 2019.

RTV Brus

Brusko selo – zalog za budućnost 18: Belo Polje, Bozoljin, Boranci, Vitoše

Brusko selo – zalog za budućnost 18: Belo Polje, Bozoljin, Boranci, Vitoše
20. novembra
16:30 2019

Iako blaževačka regija spada u retko naseljene predele Srbije, netaknuta lepota njenih sela oduvek je privlačila pažnju putnika i letopisaca koji su, još u doba Turaka, masovno prolazili ovim krajem na putu ka Kruševcu, Kuršumliji, Leposaviću i Kosovu. Blaževački kraj spada u predele bogate vodom. Pripadajući slivu reke Toplice, sela obiluju rekama, potocima i izvorima koji ne presušuju tokom godine. Najveće su Blaževačka i Đerekarska reka, koje se kod sela Sudimlja spajaju i čine Toplicu, koja svojim manjim delom prolazi kroz ovaj kraj.

Crna zemlja, belo polje,

ni najgore, ni najbolje!

Belo polje selo ima

kad zaveje, kad je zima.

Devet brda kad protrčiš,

kod desetog malo stani,

odmori se, vazduh uzmi,

posle dalje ti tabani.

Crna zemlja, belo polje,

ni najgore, ni najbolje!

 

Saša Trajković

 

Na 34 kilometara jugozapadno od Brusa prostire se Belo Polje, stočarsko seosko naselje na južnim padinama Goleša, kod utoke Boranačke u Blaževačku reku. U njemu živi 50 stanovnika u 31 domaćinstvu. Obuhvata tri zaseoka: Veliku njivu ili Saviće, Kojiće i Dimiće. Atar Belog Polja bio je raskršće puteva u srednjevekovnoj rudarskoj oblasti Srebrna planina i pripada starim selima na srednjevekovnom putu iz Ibra u Toplicu.

Bozoljin – na desnoj strani Đerekarske reke i u slivu Bozoljinskog potoka – selo je koje se prostire na visokim fluvijalnim terasama ispod vrhova Srnjevice, Koritskog brda, Petkovice i Petrovog groba. Na površini od 830 hektara, meštani žive u zaseocima Božići, Laići, Šljer, Stevovići, Mijatovići, Todosijevići, Blagojevići, Krstovići, Šindići i Radivojevići. Za vreme turske vladavine, Bozoljin je bilo pogranično selo, a sredinom 19. veka u ovom delu pograničnog pojasa Crnovunci su zakupljivali travne površine i napasali stada do 10 hiljada ovaca.

Rađale su na njivi,

i šajkače i opanci,

lepo selo u dolini

izmišljena k’o Boranci.

U potrazi za životom,

tu se ore, žanje, kosi,

a za svadbu, dukat, zna se,

mlada momku svome nosi.“

 

Saša Trajković

 

U dolini Gornje reke, leve pritoke Boranačke reke i na istočnim padinama vrhova Velikog čira, Boranačke čuke, Srednice i Stubice, nalaze se Boranci, stočarsko selo razbijenog tipa. O znatnoj starosti naselja svedoče materijalni tragovi rudarske aktivnosti i delimično očuvani ostaci topionica, dok na lokalitetu Vignjište ima ostataka zgurišta i šljačišta. U samom ataru sela otkrivene su pojave olovno-cinkane i azbestne rude. Boranci objedinjuje zaseoke Stanojevići, Stanisavljevići, Jovanovići i Vukojičići, zatim odvojene zaseoke – Bučje, sa Jovanovićima i Mijajlovićima i Carevići, sa Novakovićima i Radivojevićima.

Na 41 kilometar od Brusa, na dolinskim stranama Vitoške reke i donjima padinama Drvnika i Velike Latkovice, selo Vitoše, sa zaseocima Mikići, Mitrovići, Mijajlovići, Spasići i Radisavljevići, prostire se na površini od 950 hektara. Prvobitno selo bilo je na brdu Selištu kod Borića, koje je naziv dobilo po velikoj borovoj šumi. Vitoše je bogato raznovrsnim rudama i nalazištima azbesta, a na Ravnom osoju i Svinjarcu površinski su otkriveni antimon i živa. Takođe, u selu postoji i izdašni vrelski izvor koji se koristi za potrebe vodosnabdevanja Blaževa.

Iako je o istoriji ovog područja malo pisano, arheološka nalazišta i lokaliteti pokazuju da su kroz ovaj kraj prolazili rudari, vladari, ali i srpsko stanovništvo u toku seoba koje su obeležile 17. i 18. vek. Kao u praistoriji, blaževački kraj i danas je pokriven gustim bukovim i hrastovim šumama koje kao da štite Kopaonik i prirodu svih sela ovog kraja.

Iz iste rubrike