MOSTOVI KULTURE – OČUVANJE KULTURNOG NASLEĐA OPŠTINE BRUS
“Na sve četiri strane sveta, polazeći iz Brusa, kao centra jedne male Vaseljene, nalaze se materijalni dokazi o postojanju autohtonih kultura mnogih naroda koji su pohodili ovaj deo Evrope, tragajući za pravim sudbinkim ishodištem…”*
Istorijska istraživanja kopaoničkog područja, kome pripada i teritorija opštine Brus, vode nas u predilirsko i ilirsko doba, upućuju na rimske i kasnije slovenske naseobine.
Od srednjovekovnih izvora do danas
Ove krajeve beleže i srednjovekovni izvori u poveljama Stefana Nemanje i njegovih naslednika.
O vrednim tragovima života i stvaralaštva svedoči veliki broj nepokretnih kulturnih dobara, velepni hramovi i spomenici srpske srednjovekovne kulture, sačuvani do današnjih dana.
Gotovo u svakom selu ostale su male crkve, nazivi, crkveni dolovi i bregovi, monaški kladenci i izvori, kao najupečatljivije tapije vekovnog postojanja, stvaralaštva i identiteta naroda potkopaoničkog kraja.
Označaju kopaoničke oblasti u srednjovekovnoj Srbiji govore i utvrđeni gradovi čiji su ostaci smešteni na istaknutim okolnim visovima. Među čuvarima nacionalnog nasleđa i identiteta Srba na ovim prostorima ističe se i srednjovekovni grad Koznik.
Zdanja za buduće generacije
Danas Brus, kao moderno gradsko naselje, obiluje spomenicima kulture koji stoje kao svedočanstvo istorije i razvoja ovog kraja.
Kao neodvojivi deo kulturnog nasleđa, spomenici odražavaju duh proteklih vremena. Ova kulturna dobra najčešće su pod režimom organizovane zaštite, a u svesti ljudi imaju simbolički značaj.
Bilo da su nasleđeni od predaka ili nastaju u sadašnjosti, ostaju u amanet budućim generacijama.
Osim kulturne i istorijske vrednosti, spomenici predstavljaju značajan turistički potencijal.
Promocija autentične zavičajne kulture, planiranje i razvoj kulturnog turizma u cilju održivog razvoja kulturnog nasleđa doprinosi unapređenju turističke ponude bruskog kraja. Kao dugoročni resurs za održivi razvoj, oblast zaštite kulturnih dobara visoko je na lestvici prioriteta bruske lokalne zajednice.
Oni su nasledstvo prošlih vremena, svedoci trijumfa i patnji, uobličeni mitovi predačkih generacija, ogledalo istorije…
Čuvaju sećanje na znamenite ljude, velika dela i događaje. Podsećaju, uče i inspirišu. Uporni, stameni, nemi borci protiv zaborava. Istorijske čitanke na otvorenom. Mesta hodočašća i okupljanja.
Dužnost nam je da ih upoznamo, učimo potomke da poštuju pretke i neguju tradiciju.
*Miomir Ristović-”Pametnik viševekovne svakodnevice” (uz rukopis prof. Aranđela Jeličića “Bruski tragovi”)
