Tragovi prošlosti Župe
O značaju očuvanja kulturnog nasledja za budućnost naroda
Poznavanje i očuvanje tradicije i kuturnog nasledja, zaostavštine predaka, mnogi smatraju neizostavnim za opstanak i neophodnim preduslovom u gradjenju uspešne budućnosti jednog naroda.
U okviru serijala tekstova „Tragovi prošlosti Župe“ akcenat će biti na nepokretnim kulturnim dobrima, u koje se pored kulturnih predela, prostorno kulturnih istorijskih celina, arheoloških nalazišta i znamenitih mesta, svrstavaju i spomenici kulture, prisutni na prostorima Aleksandrovca Župskog od davnih vremena, koja dosežu čak do perioda nastanka ljudske civilizacije.
Zgrada Skupštine opštine Aleksandrovac
Istraživanja pokazuju da je u očuvanju kulturne baštine jedne zajednice najvažnija uloga pripadnika te zajednice, koji imaju pravo ali i obavezu da stvaraju mehanizme očuvanja i unapređenja nasleđa kultura. To potvrđuje da je kontinuirana briga o kultrunoj baštini, integrisanoj u lokalne politike razvoja savremene kulture, neodvojiva od pitanja održivog razvoja svake zajednice.
Centar Aleksandrovca
O bogatoj prošlosti svedoči i autentično nasleđe zavičajne kulture
Župa zauzima značajno mesto u vekovnoj tradiciji tradiciji srpskog vinogradarstva i vinarstva.
Prvi put u pisanim dokumentima pominje se još 1196. u Studeničkoj povelji, u kojoj je zapisano da je župan Stefan Nemanja vinogradska sela u Župi darivao manastiru Studenica.
Na samo osam kilometara od Alekandrovca, na uzvišenju od 900 metara, iznad reke Rasine, nalaze se ostaci sredenjovekovnog grada Koznika iz 14. veka, jednog od najočuvanijih utvrđenja na području Srbije.
Pretpostavlja se da je ovu tvrđavu podigao knez Lazar Hrebeljanović sedamdesetih godina XIV veka a njegov sin Stefan, kasnije je dodelio velikom junaku Kosovske bitke, Radiču Postupoviću, za čije se ime Koznik najčešće vezuje.
Srednjovekovni Grad Koznik
Jedan od reprezentativnih primera kulturne baštine iz perioda Velikog rata je i Spomenik „Avion u padu“, autora Zorana Blagojevića, ponikao iz sećanja na prinudno sletanje Milana Rastislava Štefanika, poručnika francuskog vazduhoplovstva 1915. godine u Aleksandrovcu.
Spomenikom solunskim ratnicima u centru Aleksandrovca, sačuvano je sećanje na ratnike rodoljube u oslobodilačkim ratovima Srbije od 1912. do 1918. godine.
Među mnogobrojnim znamenitostima su i Muzej vinarstva i vinogadarstva kao i Zavičajni muzej Župe, simboli po kojima je ova varoš prepoznatljiva.
Muzej vinarstva i vinogradarstva
U Zavičajnom muzeju se, pored ostalog, nalaze i eksponati iz doba vinčanske kulture, stari oko 6000 godina kao i biblioteka sa oko 1400 knjiga.
Monumentalni primerak vinčanske figure od keramike je Praistorijska figurina, Vita, pronađena na lokalitetu Vitkovačko polje kod Aleksandrovca a potiče iz perioda od 5.500 do 4.750 godina pre naše ere. Arheološki lokalitet Vitkovačko polje prostire se na površini od oko 120 hektara Donje Župe.
Još jedan spomenik, poprsje kralja Aleksandra Obrenovića, delo vajara Igora Djordjevića, postavljeno je u dvorištu Zavičajnog muzeja.
U znak sećanja na poginule borce i žrtve fašističkog terora u II svetskom ratu, u centru grada podignut je spomenik.
Namera nam je da serijalom tekstova „Tragovi prošlosti Župe“ doprinesemo unapređenju informisanosti građana župske regije o dobrom upravljanju kao ključnom faktoru uspešne zaštite i prenošenja kulturnog nasleđa na buduće generacije i očuvanju kulturnog nasleđa kao preduslova života u budućnosti.
