Priroda na revers – Upravljajmo otpadom!
Mogućnosti i perspective održivog upravljanja otpadom
U razgovoru sa načelnikom Rasinskog upravnog okruga, Ivanom Anđelićem
Jačanje svesti o upravljanju otpadom na lokalnom nivou predstavlja osnovu ka stavaranju lokalne zajednice u kojoj su životna sredina, zdravlje ljudi i ekonomski napredak osnovni principi funkcionisanja i postojanja. Jedna od takvih lokalnih zajednica je grad Kruševac.
“Evropska komisija je 2019. godine predstavila Evropksi zeleni dogovor. Evropska zelena agenda je strategija koja bi trebala Evropu da učini prvim „klimatski neutralnim“ kontinentom do 2050. godine. Srbija 10. novembra 2020. godine u Sofiji potpisala deklaraciju o Zelenoj agendi za Zapadni Balkan. To podrazumeva niz konkretnih mera i akcija koji treba da dovedu do dekarbonizacije regiona i privrednog rasta u skladu sa načelima održivog razvoja.
Prevedeno na naš svakodnevni život, to znači da možemo mnogo toga da uradimo da bismo živeli u takozvanim zelenim gradovima. Zeleni grad je svaki grad u kome se primenjuju zeleni i standardi održivosti koji utiču na smanjenje zagađenosti i zdraviji život njegovih žitelja.
Koliko će neki grad biti zelen zavisi i od lokalne samouprave i od kompanija koje u njemu posluju, ali i od samih građana – tačnije, od toga koliko su svi zajedno spremni da usvoje i primene svoju lokalnu zelenu agendu. Grad Kruševac proaktivno učestvuje u realizaciji čitavog niza projekata”.
Budući centar za upravljanje komunalnim otpadom u Kruševcu, na lokaciji Srnje, postaće centralno mesto za prikupljanje i preradu otpada po savremenim i ekološkim međunarodnim standardima sa teritorije Kruševca, Aleksandrovca, Varvarina, Ćićevca, Brusa i Blaca. Projekat podrazumeva izgradnju regionalne sanitarne deponije, sa linijom za separaciju komunalnog otpada, tretman procednih voda, kompostiranje zelenog otpada, sistem za iskorišćenje deponijskog gasa i nabavku prioritetne opreme za sakupljanje otpada.
“Nakon potpisivanja međuopštinskog sporazuma, Grad Kruševac je pristupio izradi urbanističke dokumentacije. Urađen je Projekat detaljne regulacije deponije Srnje, a nakon toga i projekat preparcelacije. Time su se stekli uslovi da se izvrši eksproprijacija i pribavi neophodno zemljište u javnu svojinu. To je u prethodnom periodu i urađeno. Time su se stekli uslovi za izdavanje Lokacijskih uslova.
Gradsko veća Grada Kruševca je donelo rešenje kojim se određuje da je regionalni centar za upravljanje otpadom objekat javne namene u javnoj svojini od posebnog značaja za Grad Kruševac“.
„Takođe, skupština Grada Kruševca uvrstila je Regionalni centar uvrstila ovaj projekat u Program razvoja grada Kruševca za naredne tri godine. Time su se stekli preduslovi za potpisivanje trilateralnog ugovora izmedju Vlade Republike Srbije, Grada Kruševca i JKP ,,Kruševac”. Nakon potpisivanja ugovora usledio je niz sastanaka sa konstultatskom firmom i to sa timovima za institucionalnu podršku, kao i timovima za tehničku podršku”.
Izgradnja Postrojenja podrazumeva i nabavku opreme za skupljanje i prevoz otpada, što će značiti i svim okolnim opštinama. U okviru kompleksa biće izgrađeno i postrojenje za prečišćavanje otpadnih voda koje se emituju na samoj deponiji, što je vrlo važno, jer se na taj način štiti vodotok sliva Zapadne Morave i naselja koja se nalaze ispod same deponije.
“Projekat se sprovodi u dva segmenta: prvi koji se odnosi na sakupljanje otpada i nabavku opreme, koja je prioritetna i drugi koji se odnosi na građevinske radove na samoj lokaciji budućeg Centra za upravljanje otpadom. Sistem za prikupljanje otpada uključuje kamione za sakupljanje, posude za odlaganje, objekte za reciklažu, mehaničarsku radionicu i transfer stanicu.
Pored toga predviđena je izgradnja modernog centra za upravljanje otpadom koji podrazumeva i čitav niz pratećih infrastrukturnih objekata, sistem za prečišćavanje otpadnih voda, kao i postrojenja za ekstrakciju gasa koje se proizvodi u samoj deponiji kako bi se preventivno sprečile moguće eksplozije.
Dizajn same sanitarne deponije biće vođen zahtevima postavljenim u Direktivi EU o deponijama 1999/31/EC i utvrđenim evropskim standardima (EN)”.
Realizacija projekta regionalnog Centra, između ostalog podrazumevaće vršenje selekcije otpada na mestu nastanka, izdvajanje, sakupljanje i separaciju iskoristivog komunalnog otpada, kompostiranje organskog otpada i odgovarajući tretman i upravljanje stanicama.
Regionalni plan upravljanja otpadom
Kao strateški dokument koji prezentuje trenutno stanje i definiše pravac, prioritete, dinamiku i način rešavanja problema upravljanja otpadom u lokalnim zajednicama Rasinskog okruga, Regionalni plan upravljanja otpadom doprinosi dugoročnom uspostavljanju održivog sistema za regionalno upravljanje otpadom na način koji ima minimalan štetan uticaj na životnu sredinu i zdravlje sadašnjih i budućih generacija, uz racionalno korišćenje resursa, poštovanje savremenih principa, a uz koordinisano učešće svih subjekata: lokalnih vlasti, opština učesnica, domaćinstava, privrednih subjekata, nevladinih organizacija i naravno svakog pojedinca.
Regionalnim planom upravljanja otpadom se utvrđuju strateški ciljevi za unapređenje sistema i osnovna načela kojima treba da se rukovode svi akteri u upravljanju otpadom u okrugu.
“U završnoj fazi je i izrada Regionalnog plana upravljanja otpadom, što je obaveza koju definiše Zakon o upravljanju otpadom.
Regionalni plan upravljanja otpadom će regionu za upravljanje otpadom formiranom oko Kruševca pomoći u:
- proceni trenutne situacije u vezi sa otpadom u regionu;
- definisanju problema i zajedničkih ciljeva upravljanja otpadom u regionu, u skladu sa nacionalnom regulativom;
- definisanju optimalnog sistema upravljanja otpadom u regionu i dinamike sprovođenja Regionalnog plana upravljanja otpadom;
- definisanju potrebe za novom infrastrukturom za upravljanje otpadom (postrojenja za tretman, odlaganje, izgradnju reciklažnih dvorišta, bolje sakupljanje, opremu, itd.);
definisanju investicionih troškova, apsolutnih i specifičnih operativnih troškova regionalnog plana; - određivanju optimalnog režima i organizacione strukture za sistem upravljanja otpadom”.
Bilo je potrebno predviteti deponiju prostornim planom Republike Srbije, pa planom generalne regulacije Grada Kruševca i naravno, na kraju Planom detaljne regulacije koji je bio osnov da se izvrši eksproprijacija, odnosno da se dokupi određni broj parcela koje su bile u privatnom vlasništvu, kako bi moglo da se vrši proširenje i izgradnja novog Centra. Načelnika Rasinskog okruga Ivana Anđelića pitamo dokle se stiglo u realizaciji pomenutog.
“Lokalne samouprave su odradile ono što se od njih tražilo u ovoj fazi projekta. Grad Kruševac je doneo svu potrebnu plansku dokumentaciju, otkupio zemljište, doveo struju i vodu do objekta… Ostale opštine obezbedile su ono što se od njih tražilo. Ostalo je samo da se u Aleksandrovcu proširi prostor gde treba da bude transfer stanica.
Po završetku postupka pretkvalifikacije sledi sprovodjenje tenderske procedure, izbor izodjača, ugovaranje. Početak radova zavisiće od trajanja postupka za izdavanje građevinske dozvole. Izgradnja Regionalnog centra predviđena je da traje 18 meseci.
U toku je i izrada idejnih rešenja od strane konsultanata u pogledu neophodnih infrastrukturnih objekata (reciklažna dvorišta, transfer stanice i radne prostorije, pristupne saobraćajnice…).
Dakle, došli smo do faze raspisivanja tendera, tačnije dva tendera. Jedan za nabavku opreme i vozila, a drugi tender je za izvođenje građevinskih radova na samoj lokaciji“.
