Priroda na revers – Upravljajmo otpadom!
Kako očuvati nezagađeno prirodno okruženje bruske regije?
U razgovoru sa predsednikom Skupštine opštine Brus Ivanom Đokićem
Opština Brus, na površini od 605km2, smeštena je na istočnim padinama Kopaonika, na 429 metara nadmorske visine, sa bitnim prirodnim resursima. Nalazi se u dolini reka Rasine i Graševke, sa delom akumulacije Ćelije na svojoj teritoriji i brojnim izvorištima mineralne vode.
Činjenica da se Nacionalni park Kopaonik velikim svojim delom nalazi upravo na njenoj teritoriji, opravdava naziv „severoistočne kapije Kopaonika“. Neizmerni potencijali ogledaju se u nezagađenom prirodnom okruženju i čistom vazduhu „srpske vazdušne banje“.
U razvojnim planovima opštine Brus, ključni Razvojni potencijali bruske regije ogledaju se u unapređenju turizma i poljoprivredne proizvodnje. S tim u vezi, stanje životne sredine ima dodatnu važnost.
Problem divljih deponija
Planinski deo bruske regije, sa šumama, pašnjacima, livadama i dalje živi po najvišim ekološki standardima. Kao potencijalni zagađivači šuma, vazduha i vode i ključni problem u zaštiti životne sredine ovog kraja su divlje deponije.
I pored apela nadležnih na građane, da vode računa o odlaganju otpada iz svojih domaćinstava, neretko se otpadni materijal deponuje u blizini šuma ili uz korito reke, prouzrokujući veliki zdravstveni i sigurnosni rizik.
Ovaj problem je naročito izražen u sredinama gde nema organizovanog sakupljanja komunalnog otpada, te lokalno stanovništvo odlaganje otpada vrši najčešće u prirodnim uvalama i tzv. vododerinama.
O trenutnom stanju u oblasti zaštite životne sredine bruske regije, mogućnostima za prevazilaženje postojećih problema ali i perspektivama održivog upravljanja otpadom, kao faktora održivog urbanog razvoja u Brusu i Rasinskom okrugu, za serijal tekstova „Priroda na revers – Upravljajmo otpadom!“ govori predsednik Skupštine opštine Brus Ivan Đokić.
„Na teritoriji opštine Brus, aktuelan je višedecenijski problem neadekvatnog odlaganja komunalnog otpada na nesanitarnoj deponiji – smetlištu ,,Slava”. Ova nesanitarna deponija postoji od 1970. godine, i predstavlja jedan od glavnih zagačivača vazduha na teritoriji opštine Brus. Usled neadekvatnog odlaganja komunalnog otpada, dolazi do stvaranja ,,metanskih čepova” koji uzrokuju paljenje deponije, sa koje se dim putem vetra prenosi i do samog gradskog središta opštine Brus“.
Regionalno upravljanje otpadom
Važan korak ka poboljšanju kvaliteta životne sredine u bruskoj opštini je realizacija projekta regionalnog odlaganja otpada čime bi se trajno rešilo pitanje nesanitarne deponije „Slava“.
„Imajući u vidu razmere problema sa kojima se susreću stanovnici naše opštine, u saradnji sa okolnim opštinama na teritoriji Rasinskog okruga, opština Brus je započela proces rešavanja ovog višedecenijskog problema“.
Strateški cilj jeste regija bez nesanitarnih deponija, zbog čega se grade i regionalni i reciklažni centri širom naše zemlje.
„Sporazum o zajedničkom obavljanju poslova upravljanja komunalnim otpadom opština Brus je potpisala 2020. godine. Ovim sporazumom opština Brus je uključena u projekat regionalnog sakupljanja otpada, u cilju unapređenja zaštite životne sredine, očuvanja biodiverziteta i sveukupnog poboljšanja kvaliteta života građana opštine Brus. Uz Brus, potpisinici ovog sporazuma su i grad Kruševac, kao i opštine Aleksandrovac, Blace, Varavarin i Ćićevac“.
Nakon rekultivacije zemljišta, ogroman prostor sadašnje nesanitarne deponije može postati „zelena oaza“, imajući u vidu blizinu gradskom jezgru i okolnim naseljenim mestima ili iskorišten u druge svrhe, ekološki prihvatljive.
„Kao rezultat potpisivanja ovog sporazuma, opština Brus je zajedno sa JKP Rasina Brus potpisala i trilateralni sporazum sa Ministarstvom finansija i Ministarstvom građevinarstva, saobraćaja i infrastrukture.
Prema ovom sporazumu, opština Brus će dobiti grant od 200.000 eura, koji će biti namenjen za kupovinu opreme za adekvatno odlaganje komunalnog otpada.
Kao krajnji cilj koji će proisteći iz Sporazuma o zajedničkom obavljanju poslova upravljanja komunalnim otpadom, navedena je izgradnja Regionalne deponije ,,Srnje”, na koju će biti odvožen komunalni otpad sa teritorija opština koje su potpisnice navedenog sporazuma. kao i sanacija i Na ovom mestu, po završetku projekta, uslediće sanacija i remedijacija nesanitarne deponije Slava“.
Postrojenje za prečišćavanje otpadnih voda
Na izvoru ispod Željina i Goča, Rasina jedna je od najčistijih reka, ne samo u Srbiji već i na Balkanu. Nizvodno kvalitet vode opada zbog izlivanja kanalizacionih i otpadnih voda iz Brusa, Blaca, kruševačkih fabrika ali i zagađenja smećem.
„Unapređenje kvaliteta vode u Rasini i Graševki i zaštita jezera Ćelije deo su napora lokalne samouprave na poboljšanju kvaliteta životne sredine u bruskoj regiji.
Na teritoriji naše opštine u toku je realizacija projekta sakupljanja i prečišćavanja otpadnih voda – rekonstrukcije i izgradnje kanalizacione mreže u dužini od preko 15 kilometara.
Vrednost pomenute investicije za opštine Brus i Blace je 6 miliona evra, sredstva su obezbeđena iz budžeta Republike Srbije i Evropskih Fondova.
Projekat je podeljen u nekoliko faza: izgradnja i rekonstrukcija kanalizacione mreže LOT2 -rekonstrukcija 6,9 km fekalne kanalizacione mreže i izgradnja nove kanalizacione mreže za otpadne i atmosferske vode u dužini od 8,4 km; izgradnja postrojenja za prečišćavanje otpadnih voda u naseljenom mestu Lepenac LOT 1; treća faza podrazumeva izgradnju postrojenja za tercijarni tretman otpadnih voda.
Radi realizacije ovog projekta eksproprisali smo zemlju u vrednosti od oko 15 miliona dinara, sredstvima iz lokalnog budžeta“.
