MOSTOVI KULTURE – OČUVANJE KULTURNOG NASLEĐA OPŠTINE BRUS
Dostojni potomci hrabrih predaka
„Brus, druga varošica u kruševačkom okrugu, sedam sati na jug od Kruševca, na desnoj strani Rasine, pod Kopaonikom. Brus je malo mesto, u vrlo lepom kraju. Ima zidanu crkvu i krasnu školu. Tu je i kancelarija Kozničkog sreza. Ako se rudarstvo nanovo razvije na Kopaoniku, ko zna da Brus, neće biti jedna od najvažnijih varoši u ovom kraju.” Milan Đ. Milićević, Kneževina Srbija, Bg 1876.
Među brojnim spomenicima koji čuvaju sećanje na Kopaoničko-toplički ustanak, kao važan deo istorije bruskog kraja, su i spomen obeležja – na trgu i u porti crkve Sveti Ilija u Blaževu.
Na teritoriji sela Razbojna i okoline nekoliko je spomenika koji svedoče o stradanju srpskih vojnika ali i žitelja ovog kraja.
U porti crkve Ognjene Marije nalazi se osam metara visok spomenik, na kome su na granitnim pločama upisana imena junaka iz sela Ravni, Dubci i Razbojna.
Ispred crkve Sveti Vrači stoji spomenik u znak sećanja na stradale u Kopaoničko-topličkom ustanku 1917., balkanskim ratovima, Prvom I Drugom svetskom i ratovima iz devedesetih godina prošlog veka.
Tu je i spomenik na Gobelji u Tršanovcima, koji svedoči o izuzetnim naporima u pošumljavanju ovih krajeva, kako bi se očuvalo neprocenjivo prirodno bogatstvo bruske regije.
U gradskom parku u Brusu nalazi se još jedan spomenik, posvećen stradalim borcima tokom ratne 1999. godine na Kosovu i Metohiji.
Centar grada krasi zgrada u kojoj se danas nalaze prostorije Turističke organizacije opštine Brus.
Ona čuva sećanje na prve, tajno sklopljene dogovore o savezu slovenskih naroda u borbi protiv Osmanlijskog carstva.
Mnogi od ovih spomenika su u našoj neposrednoj blizini – pored njih gotovo svakodnevno prolazimo ili se nalaze u našem komšiluku… Zastanemo li nekada pred njima? Znamo li dovoljno o istoriji koju baštine?
U tekstovima koji slede pokušaćemo da vam približimo već poznate istorijske činjenice i otkrijemo manje znane zavičajne priče o spomenicima kulture, događajima i ličnostima u čiju su čast podignuti.
Krećemo tragom nacionalnog i kulturnog nasleđa na ovim prostorima.
Upoznajući istoriju i kulturnu baštinu, zasigurno ćemo bolje razumeti i sopstveni narod.
